ساختمان، راه و پل سازی

ساخت و ساز در هوای سرد

اقلیم هر جامعه یکی از ارکان اصلی مشخص کننده نوع ساخت و ساز در آن جامعه است.از آنجایی که ایران یک کشور 4 فصل می­باشد ما شاهد انواع ساخت و ساز در کشور هستیم به طور مثال خانه ها در یزد که شهر کویری است با مازندران و گیلان که هوایی بسیار مرطوب دارد کاملا زیربنای متفاوتی دارند.در این مطلب می خواهیم به ساخت و ساز در سرما و مشکلات عملیات عمرانی در این آب و هوا بپردازیم.


ساخت و ساز در هوای سرد

اقلیم هر جامعه یکی از ارکان اصلی مشخص کننده نوع ساخت و ساز در آن جامعه است.از آنجایی که ایران یک کشور 4 فصل می ­باشد ما شاهد انواع ساخت و ساز در کشور هستیم به طور مثال خانه ها در یزد که شهر کویری است با مازندران و گیلان که هوایی بسیار مرطوب دارد کاملا زیربنای متفاوتی دارند.در این مطلب می خواهیم به ساخت و ساز در سرما و مشکلات عملیات عمرانی در این آب و هوا بپردازیم.

فعالیت عمرانی در فصل سرما و یخبندان، به خاطر تاثیراتی که پائین بودن دما روی فرآورده های ساختمانی، بالاخص تولید بتن و قطعات بتنی دارد، آثار تخریبی خود را به صورت بسیار وسیع تری نمایان می کند.در تفسیر بخش اول آئین نامه بتن ایران که با همکاری انجمن بتن ایران و سازمان مدیریت و برنامه ریزی تدوین شده است، برای بتن ریزی در هوای سرد الزاماتی معین شده است که عدم رعایت این الزامات باعث تخریب و افت شدید مقاومت و کیفیت بتن می شود. به نحوی که بنابر تفسیر آئین نامه بتن ایران ، اگر بتن بلافاصله بعد از ریختن یخ بزند، مقاومت و دوام آن به شدت کاهش می یابد زیرا آب برای واکنش شیمیایی سیمان کاهش یافته و درجه آب گیری سیمان، کند یا متوقف می شود.

از طرفی دمای پایین مصالح دپو شده در محوطه های باز و در معرض برف و باران نیز باعث کاهش دمای بتن می شود لذا ضروری است که جهت دستیابی به دمای مورد نیاز فرآوری بتن، مصالح را گرم کرد.مهندس خطیبی، عضو کمیته تدوین استاندارد ملی بتن نیز در این باره معتقد است تعداد اندکی از شرکت هایی که از سوی شهرداری تهران به عنوان تولید کنندگان مجاز تولید جدول معرفی شده اند دارای امکانات لازم برای تولید این قطعات در فصل یخبندان و سرما هستند و این در حالیست که معمولا در کشور ما بهمن ماه و اسفند ماه فصل افتتاح پروژه هاست و به همین منظور آماده کردن پروژه ها برای افتتاح در ماه های سرد سال متاسفانه پیمانکاران و مجریان را به بی توجهی در رعایت استاندارد های تولید بتن به خاطر تسریع در کارها هدایت می کند و به شرایط سرما و یخبندان چندان توجه نمی شودو در این میان کیفیت فدای یک برنامه تشریفاتی می شود . وی راه حل اساسی این معضل را حرکت به سمت تولید قطعات بتن پیش ساخته در کارخانه های معتبر می داند که هم سرعت تولید این قطعات را افزایش می دهد و هم به فاکتور کیفیت آسیب نمی رسد. خطیبی معتقد است، بتن تازه همانند نوزادی تازه متولد شده است که باید تا سن بلوغ و رسیدن به مقاومت لازم از آن مراقبت کرد . بتن برای رشد نیازمند دما، رطوبت و زمان است و چنانچه یکی از این فاکتور ها متوقف شود یا از شرایط تعریف شده خارج شود، رشد بتن کند یا متوقف خواهد شد . به همین منظور در کارخانه های بزرگ در فصل سرما با استفاده از بخار آب و تجهیزات حمام بخار، گرمخانه ویا سالن با هوای متعادل، ضمن حفظ دمای لازم برای رشد بتن، رطوبت مورد نیاز آن را نیز تامین می کنند و بتنی که با این روش تولید شود، دارای بهترین کیفیت خواهد بود. اما متاسفانه پیمانکاران و مجریان به خاطر اینکه سود بیشتری از یک پروژه ببرند، این قبیل مصالح را در پای کار به وسیله کارگران غیر ماهر و در شرایط جوی نامناسب تولید و نگهداری می کنند که آثار سوء آن در ایام بعد از افتتاح پروژه نمایان می شود. این کارشناس ارشد بتن به حوادثی از قبیل ایجاد حفره یا کانال های ناگهانی در سطح خیابان ها که باعث خسارات مالی و جانی و حتی بعضا منجر به فوت شهروندان می شود اشاره می نماید و یادآوری می کند که بخش قابل توجهی از این حفره های ناگهانی که در خیابان ها ایجاد می شود، به خاطر عدم رعایت مقررات و اصول فنی و مهندسی در لایه های زیرین معابر است که در زمان افتتاح از چشم ها پنهان است و متاسفانه نظارت های لازم و کافی نیز اعمال نشده است . خطیبی می گوید یخ زدگی بتن تازه، جدای از موضوع دوام بتن سخت شده است و چنانچه بتن تازه یخ بزند یا شرایط لازم برای نگهداری آن فراهم نشود، این بتن با سرعت زیاد دچار فروپاشی خواهد شد و هیچگونه علاجی هم ندارد.این کارشناسان رعایت نسبت آب به سیمان پایین در مرحله تولید بتن و تولید به صورت ماشینی با بتن مرطوب ( Wet concrete) و تامین حداقل دمای عمل آوری و نگهداری 13 درجه سانتیگراد برای قطعات نازک و محافظت از بتن سخت شده با رعایت استاندارد تا رسیدن به مقاومت حداقل 24 مگا پاسکال را ضروری می دانند. وی جداول بزرگراه نیایش و بزرگراه آیت الله حکیم را مثال می زند که حتی تا زمان افتتاح نیز دوام نیاوردند و قبل از افتتاح متلاشی شدند.

گودبرداری در زمستان ممنوع

معاون فنی سازمان نظام مهندسی همدان اعلام کرد: انجام هرگونه گودبرداری در فصل زمستان ممنوع است.

"نقی لک" در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه همدان، اظهارکرد: افرادی که برای امر ساخت و ساز اقدام می‌کنند باید از انجام گود برداری در فصل زمستان خودداری کنند چرا که در این فصل احتمال یخبندان وجود دارد که به ساختمان آسیب می‌رساند بنابراین باید مجدد بعد از بهتر شدن وضعیت جوی اقدام به گودبرداری کنند.

وی افزود: ناظران و مجریان ساختمانهایی که نیمه کاره و در دست احداث هستند باید در اطراف ساختمان حفاظی ایجاد کنند تا از ورود سرما به داخل ساختمان جلوگیری شود.

لک خاطرنشان کرد: گاهی برخی ساختمان سازان به سرما توجه نمی‌کنند و قصد ادامه کار دارند که این دسته افراد باید هرچه سریعتر پنجره‌های ساختمان را نصب کنند تا از ورود سرما به داخل ساختمان جلوگیری شود.

وی گفت: اگر ساختمانی در مرحله بتن کاری قرار دارد باید کار متوقف شود چرا که بتن باید در دمای مناسب کار گذاشته شود در غیر این صورت به ساختمان آسیب رسانده و مجری باید در صورت هرگونه آسیب و تخریب مجددا کار را از ابتدا آغاز کند.

ساخت و ساز در هوای سرد

ساخت و ساز در هوای سرد به احتمال زیاد یکی از سخت‌ترین کارهایی است که پیمانکاران ساختمانی با آن مواجه می‌شوند و حتی کسانی که در مقابل سرما کم می‌آورند ترجیح می‌دهند که پروژه خود را تعطیل کنند. اما برخی از پیمانکاران با توجه به زمان ساخت پروژه و محدودیت کاری ترجیح می‌دهند که پروژه را ادامه دهند و در زمان مقرر به پایان برسانند. این دسته از افراد برای ساخت و ساز در هوای سرد باید اصول جلوگیری از یخ‌زدگی بتن را رعایت کنند و اصول بتن ریزی در هوای سرد را به شکل مناسب اجرایی کنند.

ساخت و ساز در هوای سرد می‌تواند شامل چند مرحله مختلف باشد که از تأمین امنیت کارگران شروع شده، با استفاده از ضدیخ ادامه پیدا کرده، از روش مناسب بتن ریزی استفاده شود، و درنهایت از پوشش عایق برای جلوگیری از یخ زدن سازه استفاده شود. اگرچه این کار می‌تواند روند ساخت و ساز را کمی کند کند، اما می‌توان امیدوار بود که سازه کیفیت مورد انتظار خود را داشته باشد و زمان تحویل پروژه نیز رعایت شود. به دلیل طولانی شدن فصل سرما و همچنین وجود سرما به مدت طولانی در برخی مناطق، ساخت و ساز در هوای سرد کاری اجتناب ناپذیر است و پیمانکاران باید با اصول آن آشنا باشند.

اهمیت ساخت و ساز در هوای سرد

ساخت و ساز در هوای سرد از چند جنبه مختلف می‌تواند اهمیت داشته باشد: دمای هوای سرد، حرکت هوا با سرعت بالا، رطوبت هوا و کار با آب سرد و تجمع آن. معمولاً فصل زمستان با همه این موارد همراه است و هر کدام از آنها می‌تواند مشکلات عمده‌ای برای کارگران و حتی بتن به وجود بیاورد. دمای هوای سرد باعث می‌شود که بتن سریع‌تر از هر وقت دیگر یخ بزند و سرعت هیدراتاسیون آن افت کند. افت سرعت هیدراتاسیون به معنی دیر سفت شدن بتن است و این وضعیت باعث می‌شود که یخ زدن بتن بیش از هر زمان دیگری محتمل به نظر برسد. وجود جریان هوا و در برخی مواقع سرعت بالای آن باعث می‌شود که اجرای سازه بتنی با مشکلاتی همراه باشد و حتی در مواردی که نیاز به حضور کارگاه در ارتفاع باشد این مشکل شدیدتر می‌شود.

ساخت و ساز در هوای سرد همانند هر زمان دیگری به آب نیاز دارد و اگرچه می‌توان با استفاده از روان کننده حجم آب مصرفی را کاهش داد، اما باز همین مقدار نیز مستعد یخ زدن است. راه‌های مختلفی مانند استفاده از ضدیخ و یا پوشش دادن سازه بتنی برای جلوگیری از یخ زدن بتن استفاده می‌شود که می‌تواند تا حدودی این مشکل را مرتفع کند. اما نکته دیگری که بسیار اهمیت دارد، یخ زدن آب بر سطح بتن است. این یخ‌زدگی و لیز شدن سطح سازه بتنی بسیار خطرناک است و در اکثر پروژه‌های ساخت و ساز در هوای سرد رخ می‌دهد.

قسمت‌های تحت تأثیر هوای سرد

اگرچه ساخت و ساز در هوای سرد با سختی‌های بسیاری همراه است اما برخی از قسمت‌های آن به شدت تحت تأثیر این پدیده آب و هوایی قرار دارند و باید شرایط لازم برای آنها فراهم شود. این بخش‌ها عبارت‌اند از:

پروژه‌های مرتفع: بتن ریزی در ارتفاع کار بسیار سختی است و به تجهیزات ویژه مانند بالابر و پمپاژ نیاز دارد، حال اگر این پروژه در هوای سرد انجام شود با مشکلات بسیاری همراه خواهد بود. از طرفی بخش‌هایی مانند سقف و ستون‌ها و حتی پل‌های ساختمانی ممکن است محل تجمع برف باشند که در این صورت لغزندگی آنها به شدت بالا می‌رود و نقاطی برای سقوط ایجاد می‌کنند.

فونداسیون: فونداسیون یکی از اصلی‌ترین قسمت‌های یک سازه به شمار می‌رود که حجم بالایی بتن مصرف می‌کند و در معرض انجماد شدید قرار دارد. ساخت و ساز در هوای سرد بدون در نظر گرفتن شرایط فونداسیون و احتمال یخ‌زدگی آن می‌تواند به معنی افت کیفی و حتی تخریب یک ساختمان باشد. فونداسیون به دلیل شرایط خاصی که دارد، به راحتی منجمد می‌شود و ممکن است زمان سفت شدن آن خیلی بیشتر طول بکشد.

ستون‌ها و پل‌های ساختمانی: این دو بخش از یک سازه بتنی وزن زیادی تحمل می‌کند و استحکام اسکلت سازه به این دو قسمت بستگی دارد. از دو طرفی این بخش تقریباً به حالت معلق قرار دارند و نحوه قالب‌گذاری و جلوگیری از انجماد می‌تواند کمک بسیاری به آنها بکند. با توجه به اینکه بتن ریزی ستون‌ها و پل‌های ساختمانی با سرعت کم و به کمک نیروی انسانی اجرا می‌شود، هوای سرد و شدت باد می‌تواند ساخت و ساز آنها را به شدت مشکل ساز کند.

تأمین امکانات رفاهی کارگران: کارگران بخش اصلی اجرای یک سازه به شمار می‌روند و وجود آنها برای اجرای مناسب یک پروژه ضروری است. اما چیزی که اهمیت دارد این است که ساخت و ساز در هوای سرد می‌تواند زندگی آنها را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. از یک سرماخوردگی ساده گرفته تا لیز خوردن و سقوط از ارتفاع همگی می‌توانند عامل تهدید برای سلامتی کارکنان باشند.

 اجرای مناسب ساخت و ساز در سرما

زمان کار را به ساعات گرم روز انتقال دهیم: اگرچه هوای سرد در طول روز تقریباً ثابت می‌ماند اما معمولاً از ساعت 10 صبح تا 4 بعد از ظهر دمای هوا به صورتی است که امکان ساخت و ساز فراهم می‌شود و کارگران نیز شرایط کار در این دما را دارند. حتی اگر ساخت بخشی از اسکلت تکمیل شده است، می‌توانید سراغ بخش‌های داخلی پروژه بروید و مصالحی مانند کاشی و سرامیک را نصب کنید.

نکات ایمنی را برای کارگران شرح دهید: اگر دوست دارید ساخت و ساز در هوای سرد را ادامه دهید، باید کارگران را نسبت به وضعیت موجود توجیه کنید و حتی شرایط جسمانی و حیاتی آنها را در نظر بگیرید. برای کارگران پوشش مناسب و گرم انتخاب کنید و نوشیدنی‌های گرم با فاصله زمانی مشخص به آنها بدهید. توصیه ما این است که علاوه بر لباس گرم، لباس‌های عایق رطوبت و باد نیز در اختیار کارگران خود بگذارید.

استفاده از ضدیخ را فراموش نکنید: ضدیخ یکی از اصلی‌ترین مواد مصرفی در ساخت پروژه در فصل زمستان است. هوای سرد باعث می‌شود که حرارت هیدراتاسیون بتن کم شود و در نتیجه بتن قبل از اینکه سفت شود تحت دمای سرد منجمد می‌شود. ضدیخ‌ها (چه از نوع پودری و چه از نوع مایع) باعث می‌شوند که حرارت هیدراتاسیون به حالت طبیعی و حتی بالاتر برگردد. بنابراین بتن زمان کافی برای سفت شدن در اختیار دارد و بدون اینکه یخ بزند، به صورت طبیعی سفت می‌شود.

پوشش‌های عایق برای هوای سرد ضروریست: اگرچه اضافه کردن ضدیخ باعث می‌شود که ساخت و ساز در هوای سرد به شکل مناسبی انجام شود، اما پوشش‌های عایق نیز برای هوای سرد و در طول شب ضروری است. زمانی که بتن سفت می‌شود، حرارت هیدراتاسیون ایجاد می‌کند که به سفت شدن سریع بتن کمک می‌کند. اما در هوای سرد این حرارت از بتن خارج می‌شود. استفاده از پوشش عایق باعث می‌شود که این حرارت در بتن باقی بماند و روند طبیعی سفت شدن بتن ادامه پیدا کند.

روان کننده بتن انتخاب خوبیست: روان کننده‌های بتن می‌توانند انتخاب خوبی برای کاهش مصرف آب باشند و در نتیجه احتمال انجماد بتن به شدت کاهش می‌یابد. همان‌طور که در مطالب قبلی (روان کننده بتن چیست و کاربرد آن چیست) عنوان شد، روان کننده‌ها باعث می‌شوند که میزان آب کمتری برای حفظ حالت خمیری مصرف شود و روان بودن بتن به کمک این مواد شیمیایی صورت می‌گیرد. بنابراین کاهش حجم آب کمک می‌کند که ساخت و ساز در هوای سرد با رعایت استاندارد و بدون انجماد بتن صورت گیرد.

استفاده از بخاری و گرم کننده‌های مصنوعی می‌تواند مفید باشد: یکی دیگر از راه‌هایی که برای ساخت و ساز در هوای سرد پیشنهاد می‌شود و بیشتر جنبه فیزیکی آن اهمیت دارد، استفاده از هیترها و گرم کننده‌های مصنوعی مانند بخاری در حین کار است که نه تنها باعث گرم شدن کارگران می‌شود، بلکه از یخ زدن سطح بتن و سطوح کناری آن جلوگیری می‌کند و محیط کار را گرم نگه می‌دارد.

استفاده از بتن آماده: بتن آماده یکی از راهکارهایی است که علاوه براینکه بتن باکیفیت در اختیار شما قرار می‌دهد، تعداد کارگران را نیز کاهش می‌دهد. کارخانه‌های بتن آماده از آزمایشگاه کنترل کیفیت بهره می‌برند و افزودنی‌هایی مانند ضدیخ و روان کننده بتن را تحت شرایط استاندارد به بتن اضافه می‌کنند و می‌توانید اطمینان داشته باشید که ساخت و ساز در هوای سرد برای شما مشکلی ایجاد نخواهد کرد.

نظرات ( 0 نظر)

ثبت نظر جدید

مجله بازار سفید

بازار سفید وبسایت جامع بررسی، مقایسه، نمایش قیمت و فروش آنلاین خدمات و مصالح ساختمانی است که مصرف کنندگان را بطور مستقیم به تولید کنندگان مصالح ساختمانی با بهترین کیفیت و اطلاعات بروز متصل می نماید.